In Trinh T. Minh-ha’s nieuwste film worden Hi8-beelden die ze in 1993-1994 maakte op het Chinese platteland dertig jaar later herkaderd: ten eerste tegen de achtergrond van China’s tegenstrijdige representatie, geschiedenis en toekomst, en ten tweede door het proces van omzetting van analoge naar digitale video, waarbij de transformatie van lage-resolutie- beelden spookachtige animaties creëert op een canvas van multigenerationele verandering. Tegen het oppervlak van dit onderzoek pulseert een theorie van harmonie die de Hakka Roundhouse – een cirkelvormige meergezinswoning die in het centrum verbonden is door gemeenschappelijke ruimtes – als uitgangspunt neemt. Trinh vindt in deze architectuur, in de materialen die ze gebruikt om haar film samen te stellen en in de digitale spookbeelden een netwerk van passages: tussen maatschappij en natuur, zelf en ander, landschap en innerlijk landschap. De kijker wordt uitgenodigd om zich te verdiepen in deze harmonieën, zowel materieel als metaforisch, om associatieve vluchten te vinden uit de polyritmische interactie van ideeën, instrumenten, liedjes, tekst, bewegende en stilstaande beelden. We reizen door deze spookachtige, oneindige schalen, geleid door voice-over lezingen van Xiaolu Guo, Xiao Yue Shang, Yi Zhong en Trinh T. Minh-ha zelf. Elk biedt een andere ingang in een polyvocaal netwerk van gedachtegangen. De vraag stelt zich: “Wat verdwijnt er precies? En waarom?” (Kim-Anh Schreiber)

“The notion of “speaking nearby” put forth in Reassemblage has been realized differently with each film of mine. It’s a challenge for me every time I put it into practice. How do you speak nearby? It is in What About China? where this practice of speaking in proximity, rather than merely speaking for and about, is most comprehensive. Being closely related to China – China is an ancestral culture of Vietnam, where I was born – does not qualify me to speak about Her. Of greater fascination is how the film is positioned in relation to China, or how the Self is extended through a relationship with the Other.”

English spoken

Reassemblage is de eerste 16mm film van Trinh T. Minh-ha, gemaakt na een verblijf van drie jaar (1977-80) in Senegal, waar ze muziek doceerde aan het Institut National des Arts in Dakar. Het was tijdens dit verblijf dat ze zich bewust was geworden van de hegemonie van het antropologische discours in elke poging van zowel lokale buitenstaanders als ingewijden om de geobserveerde cultuur te identificeren en te capteren. Deze film is een antwoord op de urgentie die ze voelde om het antropologische apparaat, zijn essentialiserende constructies en koloniale ethos, in vraag te stellen. Dit impliceerde ook een bevraging van haar eigen positie als “hybride insider”, als iemand die een zekere ervaring van het kolonialisme deelt maar tegelijk niet minder geldt als buitenstaander dan om het even welke Europeaan. Bovenal is de film een respons op een verlangen om “niet simpelweg te betekenen”, om de Senegalese cultuur te benaderen zonder het te verpakken in reductieve betekenisconstructies. Trinh ondermijnt de conventies van cinematografische representatie door te spelen met herhaling, niet-synchroon geluid en onstabiel camerawerk die de temporele en ruimtelijke continuïteit verstoren en de kijkers/luisteraars uitnodigen om zich een eigen verhouding aan te meten tot de wereld die op het scherm verschijnt.

“My approach is one which avoids any sure­ness of signification. In most anthropological presentations, the establishing of connections between signs and the deciphering of cultural codes is flattened out by the voice of knowledge, the voice of factual truth. This is reflected, in films, in the omniscience of the cinematography and the editing as well as the commentary and/ or the “talking­head” strategy. The strategies of Reassemblage question the anthropological knowledge of the “other,” the way anthropol­ogists look at and present foreign cultures through media, here film... The critical work in Reassemblage [...] is not simply aimed at the anthropologist, but also at the missionary, the Peace Corps volunteer, the tourist, and last but not least at myself as onlooker.”

English spoken

“Een Vietnamese vrouw die een film maakt over Vietnamese vrouwen: Wat klinkt er meer vertrouwd en correct in de huidige context van culturele diversiteit en liberaal pluralisme?” En toch, aldus Trinh T. Minh-ha, is zelfrepresentatie en representatie een verantwoordelijkheid die je niet zomaar kunt afwijzen. Om los te komen van dat soort geautoriseerde subjectiviteit koos ze voor een aantal strategieën die haar in staat zouden stellen om “de cultuur” te tonen zonder de autoriteit van de insider te onderschrijven. Dit door de zogenaamde feitelijke historische informatie die men in geschiedenisboeken over Vietnam vindt te vermijden, en daarentegen te werken met de meer onvatbare domeinen van de orale traditie en het populaire geheugen: de liederen, gezegden, spreekwoorden die de toestand van vrouwen blootleggen; de verhalen die men zich herinnert over de historische heldinnen van Vietnam; en de levensverhalen van hedendaagse Vietnamese vrouwen. Tegelijk legt Trinh de nadruk op de politiek van het interview, door zich te baseren op een reeks interviews die in Vietnam waren uitgevoerd door een andere vrouw van de Vietnamese diaspora (Mai Thu Van), vertaald en gepubliceerd in het Frans, door haarzelf opnieuw vertaald in het Engels en vervolgens opnieuw opgevoerd in de film. Op die manier wordt zowel de rol van vertaling in film als de rol van film als vertaling geproblematiseerd.

“It’s not a return in a physical sense, but a return in the sense that I made my two previous films in Africa before making Surname Viet – a film in which I have finally been able to come to terms with Vietnam or with a national identity; a film focusing on Vietnamese women or on female identity and difference. That’s why it was extremely important for me not to approach it from a legitimized “insider’s” point of view, but rather from a number of spaces locating me somewhere between an insider and an outsider. Spaces manifested, for example, in the acknowledgment of the media­tor’s role; in the multiplicity of translation, of the “you” referred to by the interviewees, and of first­person narratives; and in the exposing of the politics of interviews involved.”

English spoken

Deze film van Trinh T. Minh-ha, waarvan de titel deels verwijst naar een Chinees raadspelletje, reflecteert op Mao’s beroemde uitspraak “Laat honderd bloemen bloeien en honderd scholen met elkaar wedijveren.” Het biedt tegelijk een excursie in het doolhof van allegorische benamingen en vertellingen in China en een beschouwing op vragen van macht en verandering, politiek en cultuur, zoals weerspiegeld door de gebeurtenissen op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989. In tegenstelling tot de conventionele verwachtingen van “authenticiteit”, laat Trinh T. Minh-ha mensen aan het woord die zich op de grens van buitenstaander en insider bevinden. Getuigenissen van kunstenaars, filosofen en culturele werkers worden doorweven met vrouwenstemmen, Chinese populaire liederen en klassieke muziek, en uitspraken van Mao en Confucius. Videobeelden bootsen de gebaren van kalligrafie na en contrasteren met filmbeelden van het Chinese platteland en gestileerde interviews. Net als de traditionele Chinese opera ontvouwt deze film zich door middel van “gedurfde weglatingen en minieme voorstellingen” om “het echte in het illusoire en het illusoire in het echte” weer te geven. Door kleur, ritme en de veranderende relatie tussen oor en oog te onderzoeken, manifesteert deze meditatieve documentaire de verschuivingen van interpretatie in de hedendaagse Chinese cultuur en politiek.

“Every work I realized, has been realized to transform my own consciousness. If I went to Africa to dive into a culture that was mostly unknown to me then, I went to China mainly because I was curious as to how I could depart from what I knew of Her. The prejudices that the Vietnamese carry vis­-a-­vis the Chinese are certainly historical and political. The past domination of Vietnam by China and the antagonistic relationship nurtured between the two nations have been weighing so heavily on the Vietnamese psyche that very often Vietnamese identity would be defined in counteraction to everything thought to be Chinese. And yet it suffices to look a bit harder at the Vietnamese culture – at its music, to mention a most explicit example – to realize how much it has inherited from both China and India.”

English spoken