Tijdens het zien van een film — in de donkere, stille ruimte van een zaal — kunnen we plots een heel andere ruimte gaan bewonen: de ruimte die de film zelf aanreikt. We belanden binnenin de projectie, om van daaruit te beginnen twijfelen aan wat we zien — ons te beginnen afvragen: “Zie ik dit wel juist?”
Die vraag gaat echter niet over juistheid, maar over gelijkenissen en mijmeringen. Een vrouw wordt wakker en begint aan de stille bewegingen van haar ochtend ritueel. Er gebeurt niets spectaculairs. Maar de ervaring van een film brengt een sensatie met zich mee: een lacune, een pauze, een opening — een tussenruimte waarin we de tijd krijgen om ons, in de act zelf van het kijken, af te vragen wat het is dat we zien. De sensatie is droomachtig, maar ook niet echt een droom — haar wezen ligt misschien in het merkwaardige gevoel van een intieme onthechting.
Elk van ons zal deze lacune anders omschrijven: wat erin mogelijk wordt, wat ze met ons doet, wat we erin zien, wat we ons afvragen wanneer we in die derde ruimte van de cinema beland zijn. Er verschijnt iets in deze mijmering, iets van onszelf, maar gehuld in mysterie. Maar de kans dat zo’n benieuwdheid überhaupt mogelijk is — tijdens een specifiek beeld en geluid, bij het observeren van een personage of terwijl een narratief zich ontvouwt — suggereert dat een verteld verhaal ons ook de kans biedt te mijmeren over ons eigen verhaal.
Door dit vouwen en ontvouwen stellen de films in dit programma verschillende spanningen voor tussen aan en uit, tussen tijd als ontspanning en tijd gericht op een specifiek doel, tussen wat zichtbaar is en wat ongezien blijft. De personages verschijnen in verhouding tot de landschappen of ruimtes die ze bewonen of construeren, in uren die noch volledig bezet noch helemaal vrij zijn. Deze films lijken openheid te zoeken, zowel binnen het kader als erbuiten. Hier wordt cinema een medium waarlangs tijd zich laat inschrijven: leesbaar, voelbaar en opnieuw verbeeld.
Curated by Elisa Juri
In collaboration with EQZE — Elías Querejeta Zine Eskola
The Sealed Soil uit 1977 van Marva Nabili anticipeert op de formele ascese van de films die op de Iraanse Islamitische Revolutie van 1979 zouden volgen. Het biedt tegelijk een feministische correctie op de mannelijk gedomineerde thema’s van die postrevolutionaire cinema. De 18-jarige Rooy-Bekheir is als een steen: koppig en onbeweeglijk. Doorheen de film zit ze vooral: aan de haard van de binnenplaats, tegenover ouderen op een uitgerolde mat, of alleen aan een rivieroever. Hoewel ze ruim oud genoeg is om uitgehuwelijkt te worden, weigert ze alle huwelijkskandidaten, evenals elke uitleg waarom. Ondertussen debatteren de mannen van het dorp over de vraag of ze hun land moeten afstaan aan een landbouwbedrijf. Ook Nabili verzet zich tegen filmconventies; ze draaide The Sealed Soil in het geheim, terwijl ze werkte aan een miniserie voor de National Iranian Radio and Television (NIRT). Haar statische camerawerk doet denken aan de films van Chantal Akerman, vooral in hoe er een blik ontstaat die tegelijk intiem en afstandelijk is. Hoewel we Rooy-Bekheir zien in privémomenten, haar haren zichtbaar op een manier die al snel onmogelijk zou worden in de Iraanse cinema, verschijnt ze nooit in close-up. De meest onthullende scène van haar lichaam en haar verlangen wordt — vrij letterlijk — gefilmd met haar rug naar de camera. (Genevieve Yue — Viennale)
Restored by the UCLA Film & Television Archive with the support of the Golden Globe Foundation, Century Art Foundation, Farhang Foundation and Mark Amin.
