In de beginjaren van de cinema — een medium dat zijn naam ontleent aan het vastleggen van beweging — ontsproten optische speeltjes en chronofotografie aan het verlangen om de keten van beweging te zien, waar oorzaak gevolg wordt, en gevolg oorzaak. Hoewel het niet expliciet zo benoemd wordt, zou je de performance en films in dit programma in wezen bewegingsstudies kun- nen noemen. Met collages, schilderkundige interventies, herhaling en animatie onthullen én breken ze de materiële voorwaarden en mechanismen van de objecten, mensen, media en handelingen die ze willen voorstellen. Beweging wordt gefragmenteerd en gedeconstrueerd. Hier, tussen het ene frame en het andere, tussen het ene medium en het andere, ontstaat betekenis. Die wordt niet verkregen via narratieve continuïteit, maar actief opgebouwd via het waarnemen van beweging, of het creëren van nieuwe temporaliteiten.
De werken in dit programma staan niet alleen stil bij de geschiedenis van cinema, maar ook bij de vele voorlopers ervan. Speels vinden ze de mogelijkheden van film en zijn verschillende ‘origin stories’ opnieuw uit. Ontmoetingen tussen film en schilderkunst vormen een interactieve verhouding, waar het ene voorwaarde wordt voor het andere, en waar film de structuur voorziet om schilderkunst als temporeel medium te verkennen. Parallellen worden getrokken tussen schilderkundige optische technieken en de manier waarop de camera het menselijke oog weet te misleiden. Een radslag roept de wetenschappelijke experimenten van Muybridge op, om ze daarna speels te herwerken. Bloemen flikkeren, alleen en per twee — ze walsen door een verstrijkende tijd. Een rivier, en de ervaring die iemand ervan heeft, wordt een plek van materiële interventie. In een interval tussen twee films, een gedachte: materie wil steeds opnieuw ontdekt worden — elke dag, elke nacht, in een nieuw licht.
Te midden van alles, één werkwoord: Spel. Spel als omarming van tastbaarheid en experiment. Spel als generatieve praktijk, als roeping, gedreven door plezier en verwondering. Spel als een reeks vragen: Wat betekent het om in een wereld te zijn? Wat betekent het om je bewogen te voelen?
In the presence of Elena Duque
Curated by Natalia Orasanin
In collaboration with EQZE — Elías Querejeta Zine Eskola
Elena Duque schildert live over het scherm, terwijl 16mm-beelden geprojecteerd worden. Vier eenvoudige kunstlessen voor beginners, elk een ode aan canonieke schildergenres. In For Sonia, roept Duque de gedurfde geometrische vormen van Sonia Delaunay op. Still Life leert het publiek hoe ze alledaagse, levenloze objecten kunnen schilderen. In Action Painting, laat Duque zich inspireren door het abstract expressionisme van Joan Mitchell. In de laatste les, Seated Portrait, worden gezichten getransformeerd tot kubistische schilderijen.
Spelend met de techniek van de trompe-l’oeil in beeldende kunst, breidt Duque deze optische truc zelfreflexief uit naar de wereld van de cinema. De titel ontleent zijn inspiratie aan het lied Ojitos mentirosos van Tropicalísimo Apache. De songtekst luidt: “Mienten, mienten tus ojitos / miran, miran tan bonitos / y mi corazón se hace pedacitos,” wat zoveel betekent als: “Liegen, liegen, je kleine ogen liegen / ze kijken, ze kijken zo mooi / en mijn hart breekt in stukken.” Door beelden van Madrid wordt de architectuur een speeltuin waar oogbegoochelingen vrij kunnen ronddwalen. Schilderkunst en collage creëren lagen van diepte die nooit ver afdrijven van het persoonlijke.
Anne Rees-Moggs interpretaties van Muybridges bewegingsstudies worden stopgezet, versneld, herschikt, vertraagd en herordend — zo transformeert een wetenschappelijk project tot een persoonlijk portret van haar vriendin en collega-filmmaker Renny Croft. Het werk, met Moggs montage en transparante manipulatie van het beeld, gedraagt zich niet als een document dat beweging wil aantonen of bewijzen. Op speelse wijze onthult het net de bedrieglijke aard van een medium dat is opgebouwd uit zowel stilstand als fragmentatie. Muybridge Film is een van de 11 films van Rees-Mogg, die in 1984 overleed.
Bloemen dwarrelen in een watertank, waar ze ronddraaien, flikkeren, verstrengelen, uit elkaar drijven en weer samenkomen. In Macks meest recente 16mm film wordt haar langbestaande bewondering voor efemere materialen verkend. Ze integreert en transformeert botanische vormen die eerder voorkwamen in werken zoals Wasteland N. 2: Hardy Hearty (2019), Wasteland N. 3: Moons, Sons (2021) en M*U*S*H (2022). Met betoverende ritmes en visuele patronen observeert en volgt de film de cycli, transformaties en het verval van het leven. Singulariteit wordt pluraliteit, en door de manier waarop de camera deze bewegingen in ruimte en tijd vastlegt, krijgt het schijnbaar abstracte een materiële dimensie.
Met een combinatie van live-action en experimentele animatie, richt Portales zich op de Guadalete in Cádiz, Spanje. De rivier en het omliggende landschap vormen niet alleen het onderwerp, maar ook de geleider waarlangs de vele manieren verkend worden waarop een plek zich aan ons kan openbaren. Elk moment wordt een venster — of portaal — naar het volgende. De rivier, de omringende vegetatie en de dieren duiken op, en worden vervolgens getransformeerd door Duques materiële interventies. Het is een persoonlijke ervaring van een plek, gedreven door geheugen, verbeelding en de speelse integratie van haar materiële geschiedenissen.
