FILM

In der Dämmerstunde - Berlin - de l’aube à la nuit
Annik Leroy, 1981, BE, 16mm to DCP, 67'

In sommige opzichten doet Annik Leroy’s debuutfilm denken aan Die Reise nach Lyon van Claudia von Alemann uit hetzelfde jaar. De filmmaker doolt door de spookachtige schemerzones van Berlijn, op zoek naar een vervlogen verleden. Ook hier is herinneren een ruimtelijke ervaring, een reis die de ruimte doorkruist en mettertijd uitmondt in een omzwerving. “Met deze film probeer ik mijn reis en verhaal in kaart te brengen aan de hand van de ruïnes, wijken en straten van Berlijn. Ik filmde de dialoog die ik voerde met de stad, de omzwervingen door de oude wijken (Moabit, Kreuzberg, Wedding), waar het verleden nog tastbaar is, of tenminste, waar er nog iets van overblijft.” De film is gemaakt in een tijd die ver verwijderd lijkt van het huidige neoliberale Berlijn en voert de afbrokkelende gevels en braakliggende woestenijen op als stille getuigen van een tragedie die diepe wonden heeft geslagen. Een tragedie die resonantie vindt in literaire en muzikale fragmenten uit het werk van Gottfried Benn, Else Lasker-Schüler, Witold Gombrowicz, Peter Handke, Gustav Mahler en Richard Wagner. Van het gekraak van Leroy’s voetstappen op de besneeuwde oevers van het Landwehrkanal tot flarden van anonieme stemmen in de U-bahn en luidsprekers die het eindpunt van de lijn aankondigen: de film geeft de stad weer als een onmetelijke klankruimte, doordrenkt met de aanwezige afwezigheden en afwezige aanwezigheden die deze onwerkelijke landschappen bevolken.

"We discover the sounds of a claustrophobic city and get lost between loudspeakers announcing dead-end streets. We overhear the constant murmur of foreign languages trying to find a voice in a wasteland of asphalt, street lights and the Berlin Wall, marked by darkness and scars of the past. ‘Just don’t stare at a wall’, declares Gombrowicz, and the film moves on. Leroy searches for traces of World War II as well as for love and humanity. It’s a contradiction, but it contains the darkened German soul: how to make an emphatic image of this place?” (Patrick Holzapfel)

 

Newly digitized version